قیمت هاش را فقط با نرخ هر کیلو مقایسه نکنید؛ این موارد مهم‌اند
حین جست و جو برای خرید تیرآهنِ هاش با چند قیمت متفاوت در چند سایت مختلف مواجه می‌شوید، برخی قیمت ارزان‌تری ارائه می‌کنند و برخی دیگر قیمت بیشتری دارند. با کمی دقت درمی‌یابید که اختلاف قیمت‌ها در مورد هاش از این هم فراتر می‌رود و هر سایتی حتی برای سایزهای مختلف قیمت تیرآهنِ هاش متفاوتی را به ازای هر کیلوگرم ارائه کرده است. در چنین شرایطی انتخاب ارزان‌ترین قیمت منجر به خرید به صرفه خواهد شد؟
فراموش نکنید که قیمت هاش به ازای هر کیلوگرم تنها برای تازه کارها تمام ماجراست. خریدار با تجربه می‌داند که محل تحویل، وزن واقعی هر شاخه، سبک یا سنگین بودن مقطع، مالیات بر ارزش افزوده و هزینه ترابری در قیمت نهایی موثراند. البته این موارد بر قیمت نهایی تمام مقاطع اثرگذار هستند اما از آن جا که تیرآهن‌های بال پهن (همان هاش؛ علت نام گذاری آن نیز مقطع H شکل آن است) بسیار سنگین هستند، می‌توانند تغییرات بسیار کوچک در مقیاس کیلوگرم را به اختلاف قیمت‌های سنگین در مقیاس هر شاخه تیرآهن تبدیل کنند.
توزیع کنندگانی که هر هفته باید خرید کنند، فروشندگان خردی که قیمت انبار خود را به صورت روزانه و بر اساس نوسانات و موجودی بازار محاسبه می‌کنند و سازندگان ساختمان که بودجه پروژه را متناسب با تغییرات و ضریب جهش قیمت فولاد تعیین می‌کنند باید به مواردی فراتر از نرخ هر کیلوگرم توجه کنند. در ادامه این مطلب قصد داریم مسیر استعلام قیمت تیرآهن هاش، تفاوت انواع سبک و سنگین این فراورده فولادی و ریزه کاری‌های مربوط به هزینه حمل و نقل را بررسی کنیم تا مشخص شود چرا بهای هر شاخه، هر تن و قیمت نهایی محموله‌ای که تحویل می‌گیریم سه نرخ متفاوت‌اند.
قیمت روز تیرآهن هاش چگونه استعلام می‌شود؟
قیمت اعلام شده توسط سایت‌های فروش تیرآهن هاش حاصل یک فرایند سه مرحله‌ای از قیمت گذاری و اعلان قیمت است. نخستین مرحله توسط تولیدکننده یا وارد کننده انجام می‌شود، آن‌ها متناسب با شرایط تولید یا واردات قیمت پایه‌ی روز را اعلام می‌کنند. بخش عمده نوسانات قیمت هاش در این مرحله اتفاق می‌افتد، چرا که سهم زیادی از بازار تیرآهن هاش به واردات تعلق دارد و تغییرات نرخ ارز می‌تواند تاثیرات قابل توجهی بر قیمت بگذارد.
در مرحله دوم بنگاه‌های بازار آهن تهران (شادآباد) بر پایه‌ی نرخ تولید یا وارداتی که در مرحله قبل مشخص شده است و با در نظر گرفتن موجودی انبارها و شاخص‌های مربوط به عرضه و تقاضا، قیمت تحویل از انبارهای خود را اعلام می‌کنند. دست آخر سایت‌ها با جمع آوری داده‌های مربوط به قیمت تیرآهن هاش نرخ محصولات خود را به روز می‌کنند. البته برخی از سایت‌ها مانند آهن پرایس تنها گردآورنده قیمت یا واسطه بین بنگاه و خریدار نیستند بلکه بعنوان بخشی از زنجیره تامین و با برخورداری از چندین انبار در سراسر کشور می‌توانند فراخور موجودی خود، تیرآهن هاش را با قیمت رقابتی‌تری عرضه کنند.
اما قیمت روز چه زمانی اعلام می‌شود؟ نرخ مقاطع فولادی مختلف معمولا به صورت یکباره اعلام نمی‌شود و حدودا 4 ساعت زمان می‌برد. طبق گزارشات مختلف این بازه 4 ساعته از ساعت 11 آغاز و تا ساعت 15 به طول می‌انجامد، البته قیمت میلگرد معمولا زودتر (حتی پیش از ساعت 11) از سایر مقاطع به روز می‌شود. به عنوان یک توصیه کاربردی باید در نظر داشته باشید که قیمت‌هایی که صبح زود در سایت‌ها می‌بیند غالبا مربوط به روز گذشته هستند و می‌بایست حتما به تاریخ قیمت (که معمولا ردیف جداگانه‌ای در جدول قیمت‌ها دارد) توجه کنید.
پس از مشاهده جدول قیمت و پیش از تماس با فروشنده، حتما این شش مورد را کنترل کرده و در صورت گنگ بودن هر کدام، از کارشناسان مجموعه پرس و جو کنید.
- اعتبار قیمت ها: تاریخ به روزرسانی قیمت محصولات مختلف در نهایت باید یک روزه باشد تا معتبر باشند
- محل تحویل: این مورد بر قیمت نهایی و هزینه حمل و نقل اثر می‌گذارد
- واحد قیمت: بر مبنای کیلوگرم است یا هر شاخه
- مالیات بر ارزش افزوده: در برخی جداول قیمتی نرخ مالیات بر قیمت اعلام شده اعمال شده است و در برخی نه
- استاندارد و تولیدکننده محصول: شامل سبک یا سنگین رده بودن محصول و ترک، کره‌ای یا ایرانی بودن (ذوب آهن اصفهان)
- عبارت «تماس بگیرید» احتمالا به معنی تغییرات لحظه‌ای قیمت و میزان موجودی محصول است!
بسیاری اوقات موجودی و سیاست‌های تامین کننده می‌تواند بر قیمت نهایی محصول تاثیر بگذارد. پس در نظر داشته باشید که جست و جوی کافی در سایت‌ها و مقایسه قیمت (با در نظر گرفتن عوامل مختلفی که بر قیمت نهایی موثراند) پیش از نهایی کردن خرید بسیار تعیین کننده است.
قیمت تیرآهن هاش بر چه اساسی محاسبه می‌شود؟
مبنای محاسبه قیمت تیرآهن هاش مانند سایر مقاطع و بسیار ساده است. قیمت هر شاخه از حاصل ضرب وزن واقعی شاخه در نرخ اعلام شده برای هر کیلوگرم بدست می‌آید. ممکن است ارزش افزوده (10 درصدی) بعدا به قیمت اضافه شود یا از ابتدا بر قیمت هر کیلوگرم اعمال شده باشد. هزینه حمل و نقل نیز در سایت آهن پرایس با دقت بسیار بالایی (حتی پیش از صدور پیش فاکتور و با استفاده از ابزارهای موجود در سایت) قابل تحمین و محاسبه است که به قیمت بدست آمده اضافه خواهد شد.
اما سوال اصلی اینجاست که قیمت هر کیلوگرم تحت تاثیر چه عواملی محاسبه می‌شود؟ مانند هر فراورده فولادی دیگری نخستین عامل هزینه‌ی تامین فولاد است: تغییر قیمت فولاد خام به طور مستقیم بر قیمت تیرآهن هاش تاثیر می‌گذارد. عامل دوم وارداتی بودن یا نبودن تیرآهن است، تغییرات قیمت ارز بر هاش های ترک یا کره‌ای تاثیر بیشتری نسبت به نمونه داخلی اعمال می‌کند. سومین عامل موثر بر قیمت استاندارد و سایز محصول است، قیمت به ازای هر کیلوگرم در تیرآهن‌های سنگین عموما (و نه همیشه) کم‌تر از تیرآهن‌های سبک اعلام می‌شود.
چهارمین عامل موجودی انبارها و نظام عرضه و تقاضاست، برای نمونه در نظر بگیرید که قیمت هر کیلوگرم تیرآهن هاش 10 سبک (یا سنگین؛ فرقی نمی‌کند) ترک در تاریخ 19 مهر 1405 از تیرآهن هاش 20 ترک گران‌تر است، در حالیکه طبق قاعده قبلی می‌بایست با قیمت کمتری عرضه می‌شد اما تحت تاثیر موجودی انبار و تقاضای قیمت بیشتری پیدا کرده است. دست آخر باید عامل پنجم را نحوه پرداخت و محل تحویل معرفی کرد که بر قیمت نهایی اثرگذار هستند.
فراموش نکنید که در نهایت وزن باسکول مبنای قیمت نهایی است و نه وزن تئوری استاندارد. برگه‌ی باسکول و فاکتور نهایی نیز بر اساس وزن واقعی هاش نوشته می‌شوند اما پیش فاکتور بر اساس وزن تئوری است. همچنین در نظر داشته باشید که حین مقایسه دو فاکتوری که از مراجع مختلف دریافت کرده‌اید شرایط پرداخت (نقدی یا اعتباری)، مالیات و مهلت اعتبار قیمت (چرا که بازار دائما در تلاطم است) بین هر دو یکسان باشد وگرنه مقایسه‌ی سیب با گلابی خواهد بود.
مقایسه قیمت هاش سبک و هاش سنگین
در مقایسه قیمت تیرآهن بال پهن (هاش) سبک (HEA) و سنگین (HEB) مهم‌ترین نکته میزان متریال به کار رفته است. این دو تیرآهن از نظر شکل ظاهری و طول شاخه مشابه یکدیگرند اما هاش سنگین هم در جان و هم در بال‌ها ضخامت بیشتری دارد. به عنوان مثال تیرآهن هاش 14سبک ذوب آهن اصفهان دارای وزن استاندارد 296 کیلوگرم است، در حالی که نمونه سنگین همین سایز از تیرآهن هاش ذوب آهن اصفهان 405 کیلوگرم وزن دارد. گاهی بدلایل مختلف (عموما بدلیل تقاضای بیشتر) قیمت تیرآهن بال پهن سبک به ازای هر کیلوگرم از نمونه سنگین آن گران‌تر است. برای مثال در تاریخ 19 مهر 1405، هاش 20 سبک ذوب آهن اصفهان به ازای هر کیلوگرم 310 هزار تومان و نمونه سنگین آن 280 هزار تومان قیمت دارد.
این اختلاف وزن تقریبا 35 درصدی باعث افزایش قیمت 35 درصدی در نمونه سنگین‌تر خواهد شد (افزایش هزینه حمل و نقل را نیز باید به این عدد افزود). با این حساب خرید هاش سنگین چگونه می‌تواند توجیه داشته باشد؟ باید در نظر بگیرید که یک شاخه تیرآهن بال پهن (هاش) سنگین نسبت به نمونه سبک آن حدود 45 درصد سخت‌تر است. پس در مواردی که طبق محاسبات و طراحی سازه به مقاومت و سختی بیشتری نیاز باشد تیرآهن سنگین می‌تواند نزدیک به 10 درصد به صرفه‌تر باشد.
استفاده از هاش سنگین در پروژه‌ای که به چنین توان باربری‌ای نیاز ندارد تنها مدفون کردن سرمایه است، انتخاب سبک یا سنگین را باید بر عهده مهندس محاسب پروژه گذاشت. همچنین توزیع کنندگان خرد باید در نظر داشته باشند که انبار کردن هاش سنگین بخش بیشتری از سرمایه را راکد می‌کند و بهتر است بخش اصلی انبار خود را از محصولات پرطرفدار پر کنند.
هزینه حمل هاش چقدر روی قیمت نهایی خرید تاثیر دارد؟
قیمتی که در صفحه سایت اعلام می‌شود بدون احتساب کرایه است. این هزینه به صورت جداگانه و تحت تاثیر عوامل مختلفی محاسبه می‌شود و بر عهده خریدار است. این کرایه به نوع خودرو (تک، جفت، تریلی) و مسافت بین مبدا و مقصد وابسته است. در مورد تیرآهن هاش چون وزن شاخه‌ها زیاد است و قیمت فولاد بالاست معمولا محموله‌ها گران قیمت هستند. بنابراین هزینه بار بخش کوچکی از قیمت نهایی پروژه را به خود اختصاص خواهد داد. هزینه حمل معمولا جایی خودش را نشان می‌دهد که سفارش کوچک یا محموله بسیار سنگین باشد (که برای جابجایی به تریلی‌های ویژه نیاز است).
برای مثال آهن پرایس عنوان کرده است هزینه حملی که یک تریلی با ظرفیت 22 تن برای جابجایی بار از تهران تا رشت دریافت می‌کند 25 میلیون تومان است. این تریلی تقریبا توان حمل 43 شاخه هاش 20 سبک را دارد که قیمت کل محموله نزدیک به 7.5 میلیارد تومان خواهد بود. پس هزینه حمل و نقل در مورد تیرآهن هاش حتی به 1 درصد قبمت کل محموله نیز نمی‌رسد. البته استفاده از تریلی‌های فوق سنگین برای جابجایی می‌تواند هزینه حمل را تا 10 برابر افزایش دهد.
در مورد تیرآهن هاش باید یک نکته دیگر را نیز در نظر داشته باشید: تخلیه! تیرآهن 500 کیلوگرمی با دست جابجا نمی‌شود و برای تخلیه آن به جرثقیل یا لیفتراک نیاز دارید و باید بابت ماشین آلات و کارگر ماهری که با آن‌ها کار می‌کند هزینه جداگانه‌ای بپردازید.